Wat moet ik doen bij een scheiding?

U denkt zelf aan een scheiding of u wordt geconfronteerd met het feit dat uw partner een scheiding wil aanvragen. Het is dan van belang dat u zich gaat informeren over de wijze waarop u zich alleen of samen met uw partner gaat voorbereiden op een definitieve scheiding. Bij een scheiding komen al snel een aantal vragen naar voren zoals omgang en gezag over de kinderen, alimentatie en verdeling van het vermogen of schulden en de bezittingen. Ook kunnen bij een scheiding grote conflicten ontstaan, die een bedreiging kunnen vormen voor de verdere toekomst van uzelf, uw partner en de kinderen.

De eerste stap. Een van de eerste dingen die u kunt doen bij een scheiding is een advocaat raadplegen. U kunt kiezen voor een gezamenlijke advocaat of elk een eigen advocaat. Als een van de partners de scheiding niet wil of als er conflicten zijn, verdient het aanbeveling om toch met twee advocaten te werken. Ook als een van de partners zich erg schuldig voelt over de scheiding verdient het aanbeveling met twee advocaten te werken. Men kan uit schuldgevoel veel toegeven aan de andere partner waar men later als de zaken wat stabieler zijn geworden veel spijt van kan krijgen.

De notaris zal met name worden ingeschakeld bij de afwikkeling van onroerend goed zaken zoals een eigen huis. De inschakeling van een psycholoog of maatschappelijk werker kan nodig zijn bij partners, die tijdens het echtscheidingsproces volledig vast lopen. Voor wat de betreft de financiële afwikkeling is het aan te raden een financieel adviseur in te schakelen. Wat voor u eerlijk lijkt (bijvoorbeeld stopzetting gezamenlijke kapitaalverzekering), kan voor de belastingdienst onredelijk zijn (minimale looptijd 15 jaar). Met een goed financieel advies voorkomt u fiscale problemen achteraf.

Hoe verder.

De advocaat zal de scheidingsprocedure in gang te zetten. Allereerst zal onderzocht worden of tussen partijen overeenstemming kan worden bereikt omtrent de zaken, die geregeld moeten worden. Lukt dat, dan worden de afspraken schriftelijk vastgelegd in een zogenaamd echtscheidingsconvenant. Daarbij moet U denken aan afspraken omtrent alimentatie, de bezittingen en schulden, het pensioen enzovoorts. Ook zal daarin zijn weergegeven hoe partijen zich een regeling ten aanzien van de kinderen voorstellen met betrekking tot het gezag en financiële bijdrage. U kunt er mits partijen daar eensluidend over denken, voor kiezen samen het ouderlijk gezag te blijven uitoefenen. Als een echtscheidingsconvenant tot stand komt verloopt de echtscheidingprocedure verder vlot. Als er blijvende geschillen zijn zullen deze ter beslissing aan de rechter voorgelegd worden.

Verzoekschrift bij de rechtbank.

Iedere echtscheidingsprocedure moet met een verzoekschrift bij de rechtbank in gang gezet worden. In de gevallen waarin partijen het eens zijn geworden, kan men een gemeenschappelijk verzoek tot scheiding aan de rechtbank richten. De rechter zal dan doorgaans geheel conform dat verzoek beslissen. U ontvangt dan een beschikking waarbij de scheiding wordt uitgesproken. Die beschikking moet u laten inschrijven in het register van de Burgerlijke Stand van de Gemeente waar u destijds voor de wet bent getrouwd. Het huwelijk is pas ontbonden als deze inschrijving gebeurd is. In de gevallen waarin u en uw partner het over een of meerdere zaken niet eens kunt worden, zal de procedure met een verzoekschrift van een van de partijen naar de rechtbank gaan. De andere partij krijgt de gelegenheid een verweerschrift in te dienen. De rechter zal partijen vervolgens tijdens een zitting horen waarbij hij zal trachten partijen alsnog tot overeenstemming te brengen. Lukt dat niet, dan zal de rechter beslissen. Mocht de beslissing in uw nadeel uitvallen, dan is hoger beroep mogelijk.

Voorlopige maatregelen.

Op verzoek van een van de partners kan de rechter voorlopige maatregelen treffen tot de echtscheidingsprocedure is afgerond. Dit kan betrekking hebben op het gebruik van de echtelijke woning, alimentatie, tijdelijke voorzieningen in het gezag over de kinderen en de voorlopige kinderalimentatie. Bij deze maatregelen is geen beroep mogelijk. Wanneer zich na de uitspraak van de voorlopige voorzieningen een wijziging van de omstandigheden voordoet die het uitvoeren van de getroffen voorzieningen onmogelijk maakt, kan men via de rechter vragen deze te wijzigen.

Alimentatie.

Tijdens het huwelijk zijn partners verplicht elkaar het nodige te verschaffen, na een echtscheiding komt daarvoor in de plaats de verplichting tot het betalen van alimentatie. Alimentatie moet betaald worden indien de ex-partner voldoende middelen heeft om te kunnen betalen (draagkrachtig is) en de andere ex-partner het geld nodig heeft (behoeftig is). Voor het bepalen van de draagkracht zal de zogenaamde TREMA norm gehanteerd worden. (Zie TREMA norm.)

De kinderen.

Voor wie de kinderen toegewezen krijgt bestaat géén vaste regel. Wanneer de partners gezamenlijk een regeling aan de rechter voorstellen, bijvoorbeeld in het echtscheidingsconvenant, dan zal de rechter die regeling doorgaans in de beslissing overnemen. Een dergelijk verzoek wordt slechts afgewezen als er gegronde redenen zijn dat de belangen van het kind zouden worden geschaad. Als men het niet eens is over het gezamenlijk gezag, dan zal de rechter een van de ouders met het gezag belasten. Dit zal doorgaans de ouder zijn, die de dagelijkse zorg voor het kind heeft, in de meeste gevallen zal dit de vrouw zijn. Het kind en de andere ouder hebben recht op omgang met elkaar wat in het convenant als omgangsregeling zal worden vastgelegd.

Recht op informatie.

Ook heeft de ouder die de kinderen niet toegewezen heeft gekregen recht op informatie over belangrijke aangelegenheden met betrekking tot het kind. De ouder die de kinderen toegewezen heeft gekregen is verplicht die informatie te verstrekken en de andere ouder te raadplegen omtrent belangrijke beslissingen voor het kind, zoals een schoolkeuze. Ook heeft de ouder die de kinderen niet toegewezen heeft gekregen recht op informatie van derden die beroepshalve met het kind omgaan zoals scholen en leerkrachten. De niet verzorgende ouder moet doorgaans financieel bijdragen in de kosten van levensonderhoud (kinderalimentatie). Vanaf 12 jaar hebben kinderen zelf inspraak in de omgangsregeling. Heel vaak worden tijdens en na de scheiding de kinderen gebruikt om de andere partner te kwetsen of onder druk te zetten. Het mag duidelijk zijn dat dit zeer schadelijk is voor de kinderen. Het is in het belang van de kinderen dat beide ouders zich verantwoordelijk tegenover elkaar gedragen en zich verantwoordelijk gedragen tegenover de kinderen.

Boedelscheiding.

Meestal moeten er gemeenschappelijke bezittingen worden verdeeld, dit geldt ook voor eventuele gemeenschappelijke schulden. U kunt met uw partner afspraken maken over de wijze van boedelscheiding, eventuele geschillen kunt u aan de rechter voorleggen. Ook kan hierbij een notaris ingeschakeld worden om nauwkeurig toe te zien op de boedelscheiding. Als er sprake is van een eigen woning aandelen of vermogen dan zal dit meestal via de notaris geregeld moeten worden. Als men in gemeenschap van goederen is getrouwd zullen beide partners recht hebben op een evenredig deel van de bezittingen en / of schulden. Als er op huwelijkse voorwaarden is getrouwd zal de notaris toezien op het uitvoeren van deze voorwaarden.

Gefinancierde rechtshulp.

Iedereen in Nederland heeft recht op een advocaat, wie een advocaat niet zelf kan betalen komt in aanmerking voor door de overheid gefinancierde rechtshulp. Als u in aanmerking wilt komen voor deze rechtshulp dient u een bewijs van onvermogen bij het gemeentehuis aan te vragen. In dit geval betaalt de Nederlandse staat de advocaat, afgezien van een eigen bijdrage. De hoogte daarvan hangt af van uw financiële positie, deze informatie kan een advocaat u geven. Vraag altijd bij een advocaat vooraf naar een schatting van de kosten.