Box 3: waar staan we nu en wat verandert er de komende jaren?
De belastingheffing in box 3 blijft voorlopig een van de meest besproken onderwerpen binnen het Nederlandse belastingstelsel. Na jaren van juridische procedures, politieke discussies en tijdelijke oplossingen lijkt er nu meer duidelijkheid te komen over de toekomst. Toch verandert er de komende jaren nog het nodige.
Hoe werkt box 3 momenteel?
Op dit moment betaalt een belastingplichtige in box 3 nog geen belasting over het daadwerkelijk behaalde rendement, maar over een zogenoemd forfaitair rendement. Daarbij gaat de Belastingdienst uit van een verondersteld rendement op spaargeld, beleggingen en overige bezittingen. De hoogte van de belasting hangt af van de samenstelling van het vermogen.
Deze systematiek staat onder druk sinds het beroemde Kerstarrest van de Hoge Raad uit 2021. Daarin werd geoordeeld dat belastingheffing op basis van fictieve rendementen in sommige gevallen in strijd is met het eigendomsrecht wanneer het werkelijke rendement aanzienlijk lager ligt.
Tegenbewijsregeling biedt mogelijkheid tot herstel
Als gevolg van deze uitspraak is een tegenbewijsregeling ingevoerd. Belastingplichtigen die minder rendement hebben behaald dan het forfaitaire rendement kunnen aantonen wat hun werkelijke rendement was. Als dat lager blijkt te zijn, kan de belasting worden verminderd. Sinds juli 2025 kunnen belastingplichtigen hiervoor een verzoek indienen.
Voor belastingjaar 2025 en later wordt het mogelijk om het werkelijke rendement rechtstreeks via de aangifte inkomstenbelasting door te geven.
Nieuw stelsel vanaf 2028
Het kabinet wil per 1 januari 2028 overstappen naar een nieuw box 3-stelsel gebaseerd op werkelijk rendement. De Tweede Kamer heeft het wetsvoorstel inmiddels aangenomen; behandeling door de Eerste Kamer moet nog plaatsvinden.
In het nieuwe systeem wordt als hoofdregel belasting geheven over het werkelijke rendement op vermogen. Daarbij worden rente, dividend, huurinkomsten en waardestijgingen van beleggingen meegenomen. Ook negatieve rendementen tellen mee.
Voor de meeste beleggingen geldt een zogenoemde vermogensaanwasbelasting. Dat betekent dat ook nog niet gerealiseerde waardestijgingen jaarlijks worden belast. Voor vastgoed en aandelen in bepaalde startende ondernemingen geldt een uitzondering: daar wordt pas belasting geheven wanneer de winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd via verkoop.
Wat betekent dit voor vermogende particulieren?
De impact zal per belastingplichtige verschillen:
- Spaarders met lage rendementen kunnen profiteren van een eerlijkere belastingheffing.
- Beleggers krijgen meer te maken met belastingheffing die aansluit bij de daadwerkelijke waardeontwikkeling van hun portefeuille.
- Vastgoedbeleggers blijven grotendeels belasting betalen op het moment dat winst daadwerkelijk wordt gerealiseerd.
- De administratieve lasten zullen toenemen, omdat meer gegevens over rendementen moeten worden bijgehouden en aangeleverd.
Conclusie
Tot en met 2027 blijft de huidige overgangsregeling van kracht, waarbij forfaitaire rendementen worden gebruikt, maar belastingplichtigen een beroep kunnen doen op de tegenbewijsregeling als hun werkelijke rendement lager is. Vanaf 2028 moet een nieuw systeem op basis van werkelijk rendement voor meer rechtvaardigheid zorgen. Hoewel daarmee een einde lijkt te komen aan jarenlange discussies over box 3, is de verwachting dat de praktische uitvoering en verdere verfijning van het nieuwe stelsel ook de komende jaren onderwerp van debat zullen blijven.
Wat betekent dit voor jou?
Heb je vermogen in box 3, zoals spaargeld, beleggingen of vastgoed? Dan kunnen de aangekondigde wijzigingen gevolgen hebben voor jouw toekomstige belastingdruk.
Met name voor beleggers en vastgoedbezitters kan het nieuwe stelsel vanaf 2028 leiden tot een andere belastingheffing dan nu het geval is. Omdat belasting steeds meer wordt gebaseerd op het daadwerkelijk behaalde rendement, wordt inzicht in jouw vermogenspositie en rendementen belangrijker dan ooit.
Wij adviseren daarom om tijdig te beoordelen welke gevolgen de nieuwe regels voor je persoonlijke situatie kunnen hebben. Een goede voorbereiding kan helpen om verrassingen te voorkomen en kansen optimaal te benutten.
Wil je weten wat de veranderingen in box 3 voor jou betekenen? Neem dan gerust contact met ons op voor een persoonlijk adviesgesprek.